Krishna Dhungana

१. पृष्ठभूमी ः विद्यार्थीको सिकाइलाई बढी उपलब्धिमूलक र प्रभावकारी बनाउन शिक्षण क्रियाकलापका क्रममा बिभिन्न शिक्षण बिधिहरु प्रयोग गरिनु आवश्यक हुन्छ । ती बिधिहरु मध्ये अन्वेषण र अवलोकन बिधि पनि एक प्रभावकारी बिधि हो । कक्षाकोठामा शिक्षकद्वारा भनेका कुराहरु सुनेर वा सैद्धान्तिक कुराहरु कण्ठस्थ पारेर मात्र सिकाइ प्रभावकारी नहुन सक्छ । तसर्थ विद्यार्थीहरुलाई विभिन्न पक्षहरुको बारेमा प्रत्यक्ष अवलोकन र अन्वेषण गराइ त्यसबाट आफैं सिक्ने र देखेर सिक्ने अवसर प्रदान गर्न शैक्षिक भ्रमण उपयुक्त बिधि हो । तर भ्रमणलाई प्रभावकारी बनाउन भ्रमण अवधिमा मात्र नभई त्यसको पूर्व तयारी र विद्यार्थी सहभागिताका सम्बन्धमा विद्यालयको तर्फबाट विशेष ध्यान र व्यवस्थापन गर्नु जरुरी हुन्छ । उचित व्यवस्था बिना भ्रमणलाई उपलब्धीपूर्ण र व्यवहारिक बनाउन सकिँदैन । तैपनि यसै सन्दर्भलाई लिएर यस विद्यालयले माध्यमिक तहको कक्षा ९ मा अध्ययनरत सीमित विद्यार्थीहरुको लागि ५ दिने शैक्षिक भ्रमण कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो । यसबाट सहभागी विद्यार्थीहरुले विभिन्न प्राकृतिक, धार्मिक, सांस्कृतिक तथा सामाजिक पक्षका बारेमा प्रत्यक्ष साक्...

पृष्ठभूमी ः विभिन्न किसिमका प्राकृतिक प्रकोप र दुर्घटनाजन्य घटनाका कारण सिर्जना हुने मानवीय संकटलाई बिपद् भनेर बुझिन्छ । कतिपय समयमा विभिन्न खालका प्राकतिक प्रकोपहरु आउँदा त्यसको पूर्व तयारी तथा प्रकोपपछि उत्पन्न हुने समस्याको बारेमा ख्याल नगरिँदा अकल्पनीय परिस्थिति सिर्जना हुने र त्यसबाट मानवीय जीवनमा झनै अप्ठेरो स्थिति सिर्जना हुने गर्दछ । बाढी, पहिरो, भूकम्प, आगलागी आदि जस्ता प्रकोपहरु जुन पूर्वानुमान गर्न सकिँदैन । यस्ता प्रकोपको समयमा र प्रकोपपछि आउनसक्ने परिस्थितिलाई उचित व्यवस्थापन गर्न पूर्वतयारी तथा आधारभूत सीपहरुको विकास सबैमा हुनु आवश्यक छ । विद्यालय बालबालिकाहरुको जमघट हुने क्षेत्र हो । यस्तो क्षेत्रमा बिपद् व्यवस्थापन र जोखिम न्यूनीकरण एउटा प्रमुख विषय हो किनकी शारीरिक र मानसिक रुपमा सबल भइ नसकेका बालबालिकालाई सीमित संख्यामा रहेका शिक्षकको निगरानीमा राखिने र प्राकृतिक प्रकोपको अवस्थामा उनीहरुलाई सुरक्षित र भयरहित राख्न बिपद् व्यवस्थापन सम्बन्धी सीपहरु शिक्षक तथा विद्यार्थीहरुमा हुनु अत्यावश्यक छ । सिन्धुपाल्चोक जिल्ला मेलम्ची नगरपालिका वडा नं. २ (साविकको तालामाराञ गा....

विद्यालयले बिगत चार वर्षदेखि गर्दै आएको घरदैलो अभियानको निरन्तरतासँगै यस वर्ष पजि जेठ १५, १६ र १७ मा यो कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ । बिगतका वर्षमा शैक्षिक सत्रको सुरुवातमा विद्यार्थी भर्ना सँगै यो कार्यक्रम हुने गरेको थियो भने यस वर्ष भर्ना अभियान सम्पन्न भइसकेपछि र विद्यालयको नयाँ तथ्याँक समेत तयारी भइसकेपछि सोही तथ्याँकका आधारमा सम्बन्धित विद्यार्थीको घर परिवारमा उनीहरुको सामाजिक, आर्थिक र पारिवारिक वस्तुस्थितिको अवलोकन गर्ने र अभिभावकसँग आवश्यक परामर्श गर्ने उद्देश्यले सम्पन्न भएको छ ।  उपलब्ध सबै शिक्षकहरुको ६ वटा समूह निर्माण भई ६ वटा अलग अलग क्षेत्रमा अभियानको जिम्मेवारी प्रदान गरिए अनुसार हाम्रो समुहले तालमाराञ गा.वि.स.को वडा नं. ३ र ४ तथा वडा नं. १ को माथिल्लो भागको जिम्मेवारी पाएको थियो । वडा नंं ४ मा जम्मा ८ जना वडा नंं ३ मा ८ जना र वडा नं. १ का २३ जना विद्यार्थीहरुको परिवारमा पुगी प्रत्यक्ष परामर्श गरिएको थियो ।  प्राप्ति ः  विद्यार्थी तथा अभिभावकसँग प्रत्यक्ष रुपमा परामर्श गर्ने क्रममा उनीहरुका परिवारसँग उसको घरायसी व्यवहार पढाइको स्वभाव विद्यार्थ...

भाद्र २९ बालदिवसको अवसरमा विद्यालयमा सञ्चालन गरिने कार्यक्रम सम्बन्धमा तयार गरिएको कार्ययोजना पृष्ठभूमी ः संयुक्त राष्ट्रसंघ बालअधिकार सम्बन्धी महासन्धि १०८९ २० नोभेम्बरलाई सन् १९९० सेप्टेम्बर १४ अर्थात भाद्र २९ मा नेपाल पक्षले अनुमोदन गरेको दिनलाई बालबालिकाको विशेष दिनको रुपमा आत्मसाथ गरी सोही दिनलाई राष्ट्रिय बालदिवसको रुपमा मनाउने निर्णय गरिएको हो । २९ भाद्रलाई २०६३ देखि राष्ट्रिय बालदिवसको रुपमा मनाउने कार्यको थालनी भएको छ । बालदिवस कस्तो हुनुपर्दछ वा बालदिवस कसरी मनाउनुपर्दछ त यो आम रुपमा उठिरहेको बिषय हो । तर पनि हामीले बालदिवसलाई बढीजसो औपचारिकतामा मात्रै सीमित गरिरहेका छौं कि खासगरी बालबालिकाको निम्ति चाहिने आधारभूत हकअधिकार वा उनीहरुको संरक्षणको सवालमो कति उपल्ऽब्धी हासिल भयो वा भएन । त्यस्ता पक्षले पनि राष्ट्रिय बालदिवसको सार्थकतालाई मापन गर्न सकिन्छ । बालदिवस आफैमा एउटा महत्वपूर्ण दिवस हो । देशब्यापी रुपमा मनाइने बालदिवसको सन्दर्भमा हाम्रो विद्यालयमा पनि सञ्चालन गर्ने गर्ने कार्यक्रमको जिम्मेवारी मलाई दिइएकोमा त्यसलाई सम्पन्न गर्ने कार्ययोजना तयार गरिएको छ । कार्यक्र...

मेची ताप्लेजुङ, पाँचथर जिल्लामा इलाम झर्यो झापाको किल्लामा चिया सस्तो छ पुगेर फर्कनु मेची कस्तो छ ? कोसी संखुवासभा, भोजपुर, तेह्रथुम धनकुटामा विकास छ उधुम मोरङ, सुनसरी कोसीको तीरमा पुगौँ कसरी ? सगरमाथा सोलुुखुम्बु, खोटाङ, उदयपुर ओखलढुङ्गा जाने छ अझै सुर सगरमाथा गेट सप्तरी काटेर सिरहामा भेट । जनकपुर महोत्तरी, दोलखा, रामेछाप जनकपुरमा सीताको ठूलो छाप धनुषाको दाइ सिन्धुली पुगेर झरौं सर्लाही । नारायणी मकवानपुर, वारा र पर्सा चितवनमा गैँडा छन् सर्वत्र नारायणी पुल रौताहट पुगेर परेँ रनभुल । वागमती सिन्धुपाल्चोक, काठमाडौँ, भक्तपुर नुवाकोट, काभ्रे र ललितपुर वागमतीको तीर रसुवा, धादिङ जान लाग्छ पिर । गण्डकी लमजुङ आउनु मनाङे नानी गोरखा तनहुँ जाने कि नजाने अञ्चल गण्डकी कास्की र स्याङजामा बित्यो जिन्दगी । लुम्बिनी गुल्मी, नवलपरासी, पाल्पा छेऊ अर्धाखाँची, रुपन्देही जान देऊ कपिलवस्तु गाउँ लुम्बिनी अञ्चल बुद्ध खेल्ने ठाउँ । धवलागिरी धवलागिरी हिउँ पर्यो सेतै म्याग्दी जानु कि जानु पर्वतै वाग्लुङ कस्तो छ ? मुस्ताङको रातो स्याउ साह्रै सस्तो छ । रापती रुक...

मेचि ः झाइ पाता कोशी ः सुभोध सं मोते सगरमाथा ः उसो सिओ खोस जनकपुर ः रामससि धदो बाग्मति ः सिनु १ भल्ऽधार काका नारायणी ः बा, म परौचि गण्डकी ः स्यालका गोतम धवलागिरी ः बामु, म्याप लुम्बिनी ः पारु, गु अर्घाकन ? राप्ती ः दारु प्यु सरो भेरी ः सुबा बर्दिया जादै कर्णाली ः हुमुजु डोका सेति ः बा, अछाम कै डोब महाकाली ः बैदा कड -Krishna Dhungana

सामाजिक विषय अन्य विषयभन्दा बढी सिर्जनात्मक र समसामयिक विषयवस्तु भएको विषय भएकोले परीक्षामा कसरी बढी अंक ल्याउने भन्नेमा विद्यार्थीहरु चिन्तित भइरहेका हुन्छन् । अर्थपूर्ण तरिकाले निर्धारित समयमा उत्तर लेख्ने कार्यले राम्रो अंक ल्याउन सकिन्छ । यसका लागि साबधानी पूर्वका आफुले जानेको भन्दा प्रश्नले अपेक्षा गरे अनुसारको उत्तर लेख्ने कुराका विद्यार्थीले साबधानी अपनाउनु पर्दछ । यसका लागि केही तरिका निम्न अनुसार उल्लेख गरिएको छ । पूर्वजानकारी हुनुपर्ने कुराहरुः ड्ड बिशिष्टिकरण तालिका ड्ड अंकभार ड्ड समयको विभाजन समूह क ड्ड यस समूहमा प्रश्न नं. १ देखि ८ सम्म आठवटा अति छोटो उत्तर आउने प्रश्नहरु सोधिएका हुन्छन् । ड्ड उत्तर छोटो तर पूरा एक वाक्यमा दिनुपर्दछ । ड्ड चित्र बनाउनु पर्ने भए सिसाकलामले सफासँग बनाउनुपर्दछ । ड्ड वाक्यको संरचना सही र शुद्ध गरी लेख्नुपर्दछ । ड्ड उत्तरको आशय प्रश्नले अपेक्षा गरे अनुसारको हुनुपर्दछ । ड्ड यस किसिमको प्रश्नको लागि प्रतिप्रश्न २ मिनेटको समय निर्धारण गर्नुपर्दछ । समूह ख ड्ड यस समूहमा प्रश्न नं. ९ देखि २२ सम्म १४ वटा संक्षिप्त उत्तर आउने प...